Bửu Long
Rất lâu rồi, lâu đến nỗi không ai còn nhớ đó là năm nào, chỉ nghe kể lại, lúc đó, từ Quảng Đông (Trung Quốc), những lưu dân theo đường biển đến Gia Định, men theo nhánh sông Đồng Nai rồi dừng chân ở Bửu Long. Làng đá Bửu Long có từ đó và tồn tại đến ngày nay, gắn chặt bao đời đá với người.
Vượt gần 40 km từ TPHCM, chúng tôi đến phường Bửu Long - TP Biên Hòa. Có hàng trăm hộ gia đình ở đây làm đá.
Đá ở đây hội tụ từ nhiều vùng, rất đa dạng. Nào là đá đỏ, đen của Bình Định, đá xanh của Phan Rang, đá tím của Khánh Hòa, đá xám ở Bà Rịa. Nhưng chất liệu đặc biệt nhất làm nên nét rất riêng của làng đá chính là đá xanh Bửu Long. Tuy không lấp lánh, không có hoa văn, nhưng đá Bửu Long có màu xanh nhạt rất đặc biệt, phù hợp với việc thiết kế, xây dựng hay thực hiện những tác phẩm điêu khắc.
Những tảng đá xanh được lấy từ núi Châu Thới, qua bàn tay tài hoa của người thợ, đá được thổi hồn thành những tác phẩm có giá trị như tháp sen, tượng đúc và cả những chú rồng, lân hay sư tử dũng mãnh. Anh tuyen nói so với những nghề truyền thống khác, dân làng đá Bửu Long sống được với nghề này, giữ nó không bị mai một là nhờ biết áp dụng công nghệ vào sản xuất. Đó là khác với trước, đá được cắt, gọt, giũa bằng hệ thống máy cưa, cắt quy cách rất hiện đại. Nhờ thế mà những tảng đá to hàng chục tấn được chở về, khi đưa vào máy cắt sẽ cho ra những tảng đá đủ kích cỡ, vừa nhanh, đỡ tốn công sức. Đá lớn thì làm biểu tượng, đá nhỏ làm trụ, cột, nhỏ hơn làm đá lát lề đường...
Biết kết hợp giữa đôi tay khéo léo với máy móc hiện đại, sản phẩm của làng đá Bửu Long không còn quanh quẩn trong vùng mà đã vươn xa khắp mọi miền từ Bắc chí Nam. Từ nhiều năm qua, những cái tên như Bửu Long, Tân Phát Hưng, Tín Nghĩa, Tân Vĩnh Quang, Nhật Thành... đã góp phần tạo nên thương hiệu cho làng đá.
Chị Phan Thị Hoàn - cong ty đá Buu long - một trong những cơ sở kinh doanh đá lớn trong vùng với gần 30 nhân công đang làm việc - chỉ chúng tôi xem tảng đá không dưới 20 tấn, cho biết đây là tảng đá vừa được UBND tỉnh đặt hàng làm bia tặng cho nhà truyền thống ở Hà Nội. Chị khoe, cũng vừa hoàn thành công trình cho giáo xứ tận Hà Nội. Qua hơn 10 năm cùng chồng là nghệ nhân Trương Cao Tuyên mở cong ty, chị không nhớ đã có bao nhiêu sản phẩm đá được ra đời, có mặt ở các vùng đất nước. Điều chị Hoàn và những người thợ ở đây tự hào nhất, đó là đá Bửu Long đã góp phần xây dựng và làm đẹp cho những công trình như giáo xứ Hà Nội, văn miếu Trấn Biên (Đồng Nai), chua ong(cu lao pho),công trình báo Tuổi Trẻ TPHCM, tượng đài Cai Lậy tại Tiền Giang...
Ở Bửu Long, dọc tỉnh lộ 24, nhà nhà đều có đá chất chồng như núi. Khoảng 50% dân ở đây sống bằng nghề làm đá. Làng cũng là nơi quy tụ nhiều người thợ có tay nghề từ các vùng khác đến. Những tấm bia đủ kích cỡ, những đài sen, tượng phật, nàng tiên cá... có mặt khắp các cơ sở trong làng.
Bài và ảnh: HUỲNH NGA
Bài và ảnh: HUỲNH NGA